zondag 19 februari 2017

Opzet of ongeluk? Aanslag of pech?

Noah Hawley,
Before the Fall (VS 2016)
Roman, 401 pp.
Nederlandse titel: Voor de val


"Everyone has their path. The choices they’ve made. How any two people end up in the same place at the same time is a mystery. You get on an elevator with a dozen strangers. You ride a bus, wait in line for the bathroom. It happens every day. To try to predict the places we’ll go and the people we’ll meet would be pointless." Dit is de openingszin van Before the Fall en als je het uit hebt, zou je daar meteen naar moeten terugkeren. Want dit begin is mede de oplossing voor het raadsel van het privévliegtuig dat zestien minuten na het opstijgen van Martha's Vineyard met elf mensen aan boord om onverklaarbare reden in de oceaan stort. Er zijn twee overlevenden en dat zijn niet de twee hotshot miljardairs die regelmatig met privéjets vliegen, maar een toevallig meereizende kunstenaar en een klein jongetje. Waarom stort het vliegtuigje neer en waarom overleven juist zij? De vraag wordt in de eerste zin beantwoord, maar dat begrijp je pas als je het boek uit hebt.

Het verhaal achter het verhaal
Heb ik nu de plot weggegeven en het leesplezier verpest? Absoluut niet. Dit boek leest van begin tot eind als een thriller, waarin de auteur op geraffineerde wijze, vooral door flashbacks, steeds tipjes van de sluier oplicht van leven en karakter van de elf mensen aan boord. Uiteindelijk wordt ook duidelijk waarom het vliegtuig neerstort, maar achter deze onthulling gaat een veel interessanter verhaal schuil, of misschien wel meerdere verhalen, die actueel en urgent zijn, maar die de oppervlakkige lezer (zo blijkt uit sommige lezersreacties) zomaar kan missen omdat hij vanwege de knap opgebouwde spanning in veel te hoog tempo door het boek scheurt.

zondag 12 februari 2017

Op de vélocipède door het Zwarte Woud

Jerome K. Jerome,
Three Men on the Bummel (GB 1900)
Roman, 197 pp.
In talloos veel talen vertaald, maar niet in het Nederlands
Hier gratis te downloaden


Hyperbool. Grappig woord. Als je het niet kende zou je zomaar kunnen denken dat het een synoniem is voor Superbowl. Niets is minder waar. Ik ken het woord nog van mijn eerste studiejaar Engels, toen het aan de orde kwam in dat onmisbare werkje van M.H. Abrams, A Gossary of Literary Terms uit 1941. Elke week moesten we een aantal literary terms in ons hoofd stampen en zo leerde ik dat de hyperbool de stijlfiguur van de overdrijving is. Ik geloof niet dat ik vaak in de gelegenheid geweest ben om de term te hanteren, dus het doet me deugd dat ik nu eindelijk weer eens kan zeggen dat Jerome K. Jerome een meester in het gebruik van de hyperbool is. En dat dit wel een hele semi-geleerde inleiding is voor een uitermate melig werkje.

woensdag 1 februari 2017

Gisteren is vandaag

Stefan Zweig,
The World of Yesterday: Memoirs of a European (Oostenrijk 1942)
Memoires, 472 pp.
Oorspronkelijke titel: Die Welt von Gestern: Erinnerungen eines Euopäers
Nederlandse titel: De wereld van gisteren
9 januari 2017


Over dit boek heb ik heel lang gedaan. Niet omdat ik het vervelend of langdradig of moeilijk vond - integendeel. Deze memoires zijn zo boeiend en zo de moeite waard dat ik steeds maar een klein stukje wilde lezen om daar vervolgens uitgebreid bij stil te kunnen staan. Want met name Zweigs overpeinzingen over de aanloop tot de Eerste Wereldoorlog en de opkomst van het fascisme in de jaren dertig zijn zo relevant voor vandaag dat het verwerpelijk zou zijn om er zonder reflectie maar een beetje doorheen te jakkeren. Maar ook wat hij schrijft over zijn Weense jeugd is al meteen heel interessant.

Om misverstanden te voorkomen: deze autobiografie is er niet eentje van de gebruikelijke soort, over wat de schrijver deed en meemaakte en hoe zijn leven er van jaar tot jaar uit zag. Zo zegt hij vrijwel niks over zijn privéleven en komen we er in een achteloos bijzinnetje achter dat hij inmiddels getrouwd is. Nee, dit is een verhaal van intellectuele ontwikkeling: zijn eigen, maar evenzeer van die van zijn tijd, die zich uitstrekt van de beschermde gezapigheid van het laatnegentiende-eeuwse Wenen naar de verschrikkingen van het Nazisme, die voor Zweig als Jood nog eens extra gruwelijk waren. Hij pleegde dan ook niet lang na het voltooien van dit boek samen met zijn tweede echtgenote zelfmoord.

vrijdag 27 januari 2017

De wereld in een zandkorrel

To see a World in a Grain of Sand
And a Heaven in a Wild Flower
Hold Infinity in the palm of your hand
And Eternity in an hour.

Ja, dames en heren, het is weer Poëzieweek. Overal in het land gonst het van de gedichten en zelfs in onze eigen dorpsbibliotheek komen dichters op bezoek om ons te trakteren op hun werk.

Om je in de juiste stemming te brengen, krijg je hier een korte selectie uit eigen werk. Geen gedichten, want daar heb ik geen talent voor, maar blogposts over poëzie. Laat je inspireren!

Allereerst zijn hier twee prachtboeken over poëzie.

How to Read a Poem and Fall in Love with Poetry (VS 1999) van Edward Hirsch, is fantastisch. Hirsch doet precies wat de titel van zijn boek belooft. Hij leert je om poëzie te doorgronden en je er door mee te laten slepen.Het boek is een ware schatkist voor iedereen die een oprechte liefde voor poëzie heeft én de Engelse taal goed beheerst. Het is niet een boek om in één adem uit te lezen. Je moet er regelmatig eventjes voor gaan zitten en de tijd nemen om te genieten van dat Italiaanse sonnet of dat bluesgedicht. Je moet bereid zijn om moeite te doen en na te denken en te reflecteren. Je moet geen haast hebben om weer een boek van je lijstje te schrappen, maar je rustig overgeven aan dit boeiende en betoverende boek.

The Heart of the Haiku (VS 2011) van Jane Hirshfield is net zo'n juweel, maar dan alleen gewijd aan de haiku. Vele mensen over de hele wereld schrijven tegenwoordig wel haiku's en een beetje poëzieliefhebber weet dat het een ultrakorte, ultragecomprimeerde dichtvorm van Japanse oorsprong is. Veel minder mensen weten dat de haiku zoals we die nu kennen, weliswaar niet is uitgevonden maar wel is gevormd door de zeventiende-eeuwse Japanse dichter Bashō. De Amerikaanse dichter Jane Hirshfield schreef een schitterend lang essay over de man en zijn werk en leven, en geeft ons tegelijkertijd inzicht in wat een haiku is, wat een haiku doet.

Het thema van de poëzieweek 2017 is humor, daarom hier ook nog twee ontzettend geestige romans over een dichter en over de uitgevers van een poëzietijdschrift.

The Anthologist (VS 2009) van Nicholson Baker een zeer geslaagde en charmante kruising van causerie over poëzie en verhaal van een dichter die vast zit. De verteller is tegelijkertijd heel grappig én de wanhoop nabij. Zijn toon is in een en dezelfde zin nonchalant en gepassioneerd. Een knappe schrijver die daar iets moois van kan maken. De lezer moet wél een bovengemiddelde belangstelling voor poëzie hebben, anders zal dat onderdeel niet landen, maar ik weet zeker dat er genoeg mensen zijn die net zo van dit boek zullen genieten als ik.

Jammy Dodger (GB 2012) van Kevin Smith is is een heerlijke satire op het gesubsidieerde culturele en intellectuele leven in Belfast in 1988, een tijd waarin alle literaire lezingen aan de universiteit over Sylvia Plath gaan en de meer pretentieuze regisseurs wanhopig op zoek zijn naar experimentele toneelstukken, hoe rauwer en onbegrijpelijker hoe beter. Het is Britse komedie van de betere soort, met veel poëziecitaten en grapjes die het vooral goed zullen doen bij mensen die redelijk zijn ingevoerd in de Britse dichtkunst. Ik heb verscheidene keren zo hard moeten lachen dat de op schoot slapende poes zich een ongeluk schrok en snel weg sprong.

Ben je van plan om een activiteit in het kader van de Poëzieweek te bezoeken? Lees je wel eens poëzie? Wat voor poëzie? En waarom geniet je er van? Of waarom begin je er juist niet aan? Laat het me weten!

O ja, de regels waarmee ik deze blogpost opende vormen het begin van een gedicht van de Engelse dichter William Blake (1757-1827).


vrijdag 20 januari 2017

Boeken voor vandaag

Bron
Vandaag wordt de man met het allergrootste ego ter wereld beëdigd als de machtigste man ter wereld. Het is huiveringwekkend en we kunnen er niks tegen doen, behalve tegengeluiden laten horen en blijven laten horen. Van mijn kant zijn het steeds maar armzalige, petieterig tegengeluidjes, maar heel veel kleine tegengeluidjes kunnen samen een luide stem vormen die toch gehoord wordt en die misschien erger kan voorkomen.

Omdat dit een boekenblog is, volgen hier een paar inspirerende boekenlijsten en een profetisch citaat van een schrijver die al meer dan zestig jaar dood is.

The Guardian doet hier aanbevelingen voor een leeslijst voor de nieuwe president, wetende dat hij waarschijnlijk niet eens zijn eigen kwijlbiografie The Art of the Deal heeft gelezen, maar vooruit, je kunt het altijd proberen 😏

Als tegenstelling hier een overzicht in The New York Times van de favoriete boeken van Barack Obama. Het contrast tussen twee opeenvolgende presidenten is waarschijnlijk nooit groter geweest.

En dan hier nog een lijst naar mijn hart van een uitstekend boekblog dat ik al bijna een jaar of tien volg en dat ik nog steeds één van mijn favoriete literaire blogs is. Jenny geeft een lijst van Leesvoer Om Er Even Fijn Mee Tussenuit Te Knijpen, eentje met Boeken Die Je Optimistisch Maken en eentje met Boeken Die Solidariteit Creëren In Plaats Van Haat. Er staan diverse van mijn eigen favorieten bij, zoals het boek van Cordelia Fine en de roman Americanah, dus ik kan deze lijst niet warm genoeg aanbevelen.

Tot slot een citaat van de beroemde Amerikaanse schrijver en recensent H.L. Mencken (1880-1956), via deze taalwebsite. Wanneer hij deze uitspraak deed, weet ik niet, maar gezien zijn overlijdensdatum moet het meer dan zestig jaar geleden zijn. Dus niet meer zeggen dat niemand dit aan zag komen!
When the field is nationwide, and the fight must be waged chiefly at second and third hand, and the force of personality cannot so readily make itself felt, then all the odds are on the man who is, intrinsically, the most devious and mediocre -- the man who can most easily adeptly disperse the notion that his mind is a virtual vacuum. The Presidency tends, year by year, to go to such men. As democracy is perfected, the office represents, more and more closely, the inner soul of the people. We move toward a lofty ideal. On some great and glorious day the plain folks of the land will reach their heart's desire at last, and the White House will be adorned by a downright moron.  
Is er hier ook iemand die Trump een warm hart toedraagt en straks wél met plezier voor de buis gaat zitten? Ik ga een boek lezen.

PS Aarzel niet om je eigen commentaar toe te voegen. Ik stel het zeer op prijs als mensen de moeite nemen om reacties of aanvullingen te plaatsen. Heb je dit boek besproken op je eigen blog? Dan zou het fijn zijn als je een link bij de reacties plaatst.

zondag 15 januari 2017

Zoektocht naar synthese en compleetheid

Hermann Hesse,
Narcissus and Goldmund (Duitsland 1930)
Roman, 286 pp.
Vertaald uit het Duits in het Engels door Ursule Molinaro
Nederlandse titel: Narziss en Goldmund


Niet dat ik nou een kenner ben, maar ik durf na drie romans van deze schrijver wel te beweren dat dit een typisch Hesse-verhaal is: een man is op zoek naar zichzelf in een net-niet-realistische maar ook niet-helemaal-mythische setting. De roman is meer parabel dan levensverhaal en ik snap heel goed dat het vooral op jongeren diepe indruk maakt. Op zoek zijn naar jezelf is iets waar je vooral dan mee bezig bent en de veelvuldige en vluchtige seks doen het op die leeftijd ook altijd uitstekend. Zelf was ik er iets minder verrukt van, alhoewel het boek zonder meer prachtig geschreven is.

Blondgelokte jongeling
Het verhaal gaat over, je raadt het al, Narcissus en Goldmund en speelt zich af in een vaag-middeleeuws Duitsland met de nodige anachronismen, die er overigens niet heel erg toe doen omdat dit geen historische roman is, maar (zoals ik al zei) een parabel. De beide hoofdpersonen komen allebei als jongeman in een klooster en bouwen daar een bijzondere band op. Narcissus is de intellectuele asceet en Goldmund een schone, blondgelokte jongeling die helemaal niet in een klooster thuis hoort - iets wat Narcissus met zijn koele, scherpe intelligentie al snel door heeft. Goldmund komt er pas achter als hij op een keer buiten het klooster een zigeunerin tegenkomt en door haar verleid wordt. Hij begrijpt dat hij bestemd is voor een leven van de zinnen en niet van de geest. Hij verlaat het klooster en trekt de wijde wereld in.

zondag 8 januari 2017

Een deur in Boedapest

Magda Szabo,
The Door (Hongarije 1987)
Roman, 274 pp.
Sinds kort ook in Nederlandse vertaling
verkrijgbaar (als De deur)
15 november 2016


Ineens werd deze roman door het Westen ontdekt. Toen hij in 1987 verscheen, hing het ijzeren gordijn er nog en mogelijk is dat de reden dat we er destijds niet of nauwelijks van hoorden, maar inmiddels is hij in 2015 met groot enthousiasme in de VS onthaald en werden we onlangs zelfs verblijd met een Nederlandse vertaling (maar toen had ik de Engelstalige versie al in huis). Het is een roman die zich al snel met onderhuidse tentakels aan je vast zuigt, maar die zich nauwelijks laat vergelijken met andere.

Persoonlijk en universeel
Het is het verhaal van een schrijfster en haar eigengereide huishoudster Emerence, maar dat is alleen de oppervlakte en dat zegt niks. Het is onder die oppervlakte tevens het verhaal van Hongarije tijdens het communisme, maar het is ook weer geen politiek boek. Het is een persoonlijk verhaal en een universeel verhaal. En wie denkt dat deze roman over de verhouding tussen Magda en Emerence typisch zo'n 'klein' vrouwenverhaaltje is met 'kleine' thema's in een 'klein' wereldje moet toch echt De deur lezen. Dit is geen 'klein' boek en al helemaal geen typisch 'vrouwenboek.'

vrijdag 30 december 2016

Hoe het was en wat het wordt

Buiten wordt er alweer naar hartenlust geknald, binnen brandt de kerstverlichting nog en in het centrum van het dorp staat een oliebollenkraam. Het is weer die tijd van het jaar, namelijk die van de terugblik op de afgelopen twaalf maanden.

Als leesjaar sprong 2016 er niet speciaal uit. Ik las niet meer of minder boeken dan de voorgaande jaren, slaagde er andermaal in om de 15 romans die ik in ieder geval wilde lezen daadwerkelijk op de lijst door te strepen, maar las geloof ik wel meer fictie dan anders en misschien ook wat meer ontsnaplectuur, omdat er erg veel energie ging zitten in andere dingen dan lezen, sommige daarvan aangenaam, andere niet zo.

Wat me wel deugd doet, is dat ik me in maart voornam om wat vaker op ontdekkingstocht buiten mijn eigen veilige witte wereldje te gaan en dat ik in plaats van de voorgenomen acht boeken van niet-witte schrijvers er zelfs met gemak op elf uitkwam.

maandag 19 december 2016

Lichtpuntjes in het duister

Lezende jongeman van  Matthias Stom,
Nederlandse schilder uit de 17de eeuw.
Het zijn donkere tijden. Letterlijk, omdat de dagen kort en de nachten lang zijn (maar dat is juist wel gezellig) en figuurlijk, vooral sinds ik op 9 november wakker werd, het nieuws las en vurig hoopte dat ik middenin een nachtmerrie zat waaruit ik spoedig zou ontwaken. Helaas. De nachtmerrie gaat nog jaren duren, en ontwaken zit er niet in. Dit is de nieuwe realiteit. Daar wil ik mijn ogen niet voor sluiten, maar zo nu en dan is het wel erg aangenaam om er even tussen uit te knijpen in een fijn boek - zo eentje dat geen overdreven zwaar beroep op je intellect doet, maar wel goed en intelligent geschreven is en je met huid en haar het verhaal in zuigt. Om jullie te helpen de donkere dagen door te komen heb ik een aantal boeken bij elkaar geblogd die je voor korte tijd de duistere actualiteit doen vergeten, zodat je daarna weer beter in staat bent om tegenwicht te bieden aan het gescheld, het geschreeuw, het zwart-wit denken, de dikke onderbuiken en de haat.

O ja, en hard lachen is ook een goed middel om alles even in perspectief te zien, dus laat niet na om hier te klikken, voor een fraai geïllustreerde cultuurhistorische beschouwing over het kapsel van een man wiens naam ik niet meer uit mijn strot kan krijgen. Maar ik dwaal af.

Dan nu over naar de boeken.

zondag 11 december 2016

De vreugde van het scheppen

Graham Swift,
Mothering Sunday: A Romance (GB 2016)
Roman, 192 pp.Nederlandse titel: Moeders zondag
19 november 2016


Vingers opsteken graag: wie van u dacht net als ik dat de term Mothering Sunday 'moederdag' betekent? Iedereen? Of was er toch iemand die wist dat het oorspronkelijk die dag in het jaar was (de vierde zondag van de Vastenperiode) waarop zowel katholieken als protestanten een dienst bijwoonden in hun moederkerk, dat wil zeggen de dichtstbijzijnde kathedraal of grote kerk? In 1924, als dit verhaal speelt, is die oorspronkelijke betekenis al aardig verwaterd. Het is dan de zondag waarop het huispersoneel maar liefst de hele dag vrij krijgt om hun moeder te bezoeken en nog even later in de twintigste eeuw gaat Mothering Sunday samen vallen met Mother's Day, ofwel Moederdag. Dus zo gek was mijn vergissing niet.