zaterdag 15 juli 2017

Alternatief gidsje

Elke zomer verschijnt al decennia de roemruchte VN Detective en Thrillergids. Toen ik vorige week zaterdag bij de kapper het blad voor het eerst sinds ik-weet-niet-hoe-lang weer in handen kreeg, bedacht ik ineens dat ik nog een handjevol niet-besproken spannende boeken van het afgelopen half jaar had liggen, waar ik mooi een alternatief vakantieleesgidsje van kon maken. De VN-gids blijkt tegenwoordig een dikke pil te zijn, waarin je verdwaalt in de keuzes. Ik maak het je gemakkelijk: een rijtje van vier dat je zo hebt doorgeploegd, en ik koppel de boeken ook nog eens aan een bestemming. Service, hè?

O ja, en wat betreft die bestemmingen: die kun je letterlijk opvatten ("ik ga dit jaar naar Verweggistan, dus ik het neem het boek mee dat daar speelt") maar net zo goed virtueel ("ik blijf lekker in mijn eigen tuin en reis in gedachten naar Verweggistan, zonder jetlag en enge beesten").

zaterdag 8 juli 2017

Beroemd en raadselachtig

Herman Melville,
Bartleby the Scrivener: A Story of Wall Street (VS 1853)
Novelle, 40 pp.
Nederlandse titel: De klerk Bartleby


Als er één verhaal is waarbij je niks wijzer wordt van de samenvatting van de gebeurtenissen dan is het wel dit beroemde verhaal van Herman Melville, geschreven vlak nadat hij Moby Dick publiceerde. Want dit is nou typisch zo'n literair werkje dat zich alleen in de diepte laat duiden, op het niveau onder het 'verhaaltje', daar waar de symbolische betekenis zich schuil houdt. Niet dat het verhaal moeilijk te lezen is, of duister aandoet, trouwens.

De verteller is een oudere notaris met een kantoor op Wall Street, die op een dag zijn personeelsbestand van twee klerken en loopjongen aanvult met nog een klerk, genaamd Bartleby. Bartleby lijkt eventjes een aanwinst. Hij schrijft aktes over dat het een lieve lust is, maar weigert dan mee te werken aan het controleren ervan met de simpele mededeling "I would prefer not to." Om de lieve vrede laat zijn baas het maar zo, totdat Bartleby ook de reguliere werkzaamheden weigert met dezelfde mededeling en uiteindelijk alleen nog maar uit het raam staart naar de blinde muur en zelfs het kantoor niet meer verlaat. Ontslaan lukt niet, want hij weigert te vertrekken. Waarom niet? "I would prefer not to".Uiteindelijk ziet zijn baas nog maar één oplossing: zelf zijn biezen pakken en verderop een kantoor huren. Met Bartleby loopt het triest af.

zondag 18 juni 2017

De ziel van Haïti

Edwidge Danticat,
Breath, Eyes, Memory (Haïti 1994)
Roman, 234 pp.
Nederlandse titel: Adem, ogen, herinnering


Sorry mensen, het is weer zover: ik moet even een ergernisje kwijt. Het ergernisje is rechtstreeks gerelateerd aan mijn mening over dit boek, dus het slaat wel degelijk ergens op, maar je kunt mijn gemopper en deze bespreking ook gewoon over slaan en deze roman linea recta op je verlanglijstje zetten.

[Hier begin  ik te zeuren]. Zo nu en dan sta ik helemaal versteld van bloggers die dingen beweren in de trant van "Ik vind de schrijfstijl van dit boek zo geweldig, dat de inhoud me helemaal niet interesseert" of juist "Sommige lezers vinden de vorm het belangrijkst, maar ik ga alleen voor de inhoud." Ik heb in dit verband al eerder eens iets vaags gemompeld over stijl die altijd in dienst van de inhoud moet staan omdat er anders sprake is van lege mooischrijverij, maar gelukkig kwam ik onlangs een prachtig citaat tegen op het blog van de onvolprezen Kim, waarin zij de Braziliaanse auteur Clarice Lispector heel knap laat uitleggen waarom vorm en inhoud (of stijl en inhoud, zo je wilt) nooit twee verschillende dingen zijn, maar uit elkaar voortkomen, één en hetzelfde zijn. Lees vooral dat citaat en hopelijk zul je dan ook mijn bespreking van Breath, Eyes, Memory beter kunnen plaatsen.

zondag 11 juni 2017

Een kleurig tapijt

Anita Amirrezvani,
The Blood of Flowers (Iran 2007)
Roman, 464 pp.
Nederlandse titel: Dochter van Isfahan


Een paar jaar geleden kreeg ik de Nederlandse vertaling van dit boek ergens gratis bij. Vraag me niet waarom en waarbij. Ik had het in ieder geval zelf nooit gekocht, had er niet bijster hoge verwachtingen van en liet het ergens ongelezen in een obscuur hoekje van mijn e-reader staan. Totdat ik begin januari een reis naar Iran boekte en me te binnen schoot dat ik ergens nog een roman met Isfahan in de titel had. Het boek promoveerde naar het mapje "Vakantieleesvoer", ik grasduinde er voor het eerst eens in en ontdekte toen pas dat het een vertaling uit het Engels was en dat het ooit genomineerd was voor een serieuze literaire prijs. Oh! Om redenen die ik hier al eens eerder uiteengezet heb lees ik pertinent geen Engels in vertaling, zodat ik ook nog de oorspronkelijke versie aanschafte en deze in het mapje "Vakantieleesvoer" plaatste. Nog steeds met niet hele hoge verwachtingen.

Afgelopen maand was het zover. Ik zat in Iran, middenin de betoverende stad Isfahan. The Blood of Flowers moest er eindelijk aan geloven. Het verhaal begon met een oosters sprookje, best aardig, over een arm meisje waar het prachtig mee lijkt af te lopen: lieve echtgenoot, zeven zonen in zeven jaren. Maar toen had Amirrezvani ineens mijn volle aandacht, want onverwacht wordt de sprookjesvertelstem ruw afgebroken door een verontwaardigd "That's not how the story goes." En vervolgens bleek dat het toch niet het zoet-romantische, voorspelbare verhaal was dat ik aanvankelijk had verwacht.

zondag 4 juni 2017

Gevangen in de geschiedenis

Connie Willis,
Blackout (VS 2010)
Roman, 513 pp.

Connie Willis
All Clear (VS 2010)
Roman, 656 pp.

Niet in het Nederlands vertaald

Deze twee dikke pillen vormen samen een tweeluik van bijna 1200 pagina's. Willis won er een prestigieuze Hugo Award mee, maar kreeg ook kritiek: het verhaal zou veel te lang zijn. Hebben die critici gelijk? Absoluut, het had echt wel verscheidene onsjes minder gekund. Is het daardoor een slecht boek? Nee helemaal niet. Heb ik me ermee vermaakt? Nou en of, uitstekend! En ik ben blij dat ik het pas gelezen heb, toen beide delen allang en breed uit waren, want anders had ik na deel 1 gefrustreerd moeten wachten tot het vervolg uit kwam. Altijd een goed teken voor een boek.

zondag 28 mei 2017

Iran: een warm welkom

"Welcome to our country!" Zo werden we overal begroet, vaak door mensen die verder amper Engels spraken, maar ons toch wilden laten weten dat ze het fijn vonden dat we er waren.

Iran heeft een slecht imago in de westerse wereld en ik zou er nooit willen wonen vanwege het gebrek aan democratie en vrijheid, maar ik ben heel blij dat ik een paar weken lang heb mogen genieten van de indrukwekkende oude cultuur, de schitterende bergen en de allervriendelijkste mensen.

Dit is overigens geen uitputtend en volledig verslag van mijn reis, maar eerder een grabbelton van de hoogtepunten die me zijn bijgebleven of waar ik leuke foto's van had (klik op een foto voor vergroting).

vrijdag 12 mei 2017

Lolita in Teheran

Azar Nafisi, 
Reading Lolita in Tehran:
A Memoir in Books (Iran 2003).
Nederlandse titel: Lolita lezen in Teheran
Memoires, 368 pp.


De Nederlandse ondertitel, "zeven vrouwen en hun verboden leesclub", zet de lezer tot mijn grote ergernis prompt op het verkeerde been. Alsof het een gezellig boek is, over gesluierde vrouwen die met rode oortjes Lolita lezen. Dit boek is veel beter en veel meer. De schrijfster was in de vorige eeuw docent Engelse letterkunde aan een universiteit in Teheran en toen ze uiteindelijk werd ontslagen omdat ze weigerde een sluier te dragen, ging ze met een aantal van haar beste studentes thuis verder met het lezen en analyseren van westerse schrijvers, zoals Vladimir Nabokov, Henry James, F. Scott Fitzgerald en Jane Austen - om maar een paar grootheden te noemen. Rode oortjes komen er niet aan te pas, ondanks het semi-clandestiene karakter van de bijeenkomsten. Het gaat over het universele van grote literatuur en over de relevantie ervan voor een Aziatische theocratie als het hedendaagse Iran. Ook is het een impressie uit de eerste hand van het leven in Iran van 1979 tot 1997, toen de schrijfster weer naar de VS vertrok, omdat ze het verstikkende intellectuele klimaat in Iran niet meer aankon.

zaterdag 29 april 2017

Vreemde sfeer

Sarah Perry,
After Me Comes the Flood (GB 2014)
Roman, 241 pp.
Niet in het Nederlands vertaald


Ik heb sterk het idee, dat ik deze roman geen recht doe met mijn bespreking en mijn tamelijk zuinige drie sterren, maar ik kan er ook niks beters van maken. After Me Coms the Flood is een schitterend geschreven boek dat voor mij domweg niet werkt. Als je benieuwd bent waarom niet (iedereen toch zeker?), lees dan vooral door. En houd er ook rekening mee dat onder anderen de recensenten van de The Guardian, The Independent en The Telegraph zeer te spreken waren over deze literaire roman. En dat Sarah Perry een originele schrijver met overduidelijk talent is.

zondag 2 april 2017

De heks en de brandweerman

Zo leuk: boeken ontdekken waarvan ik altijd dacht dat ze niks voor mij waren en daar met volle teugen van genieten. Onlangs verslond ik nota bene twee romans in het griezel- en bovennatuurlijke genre, en moest ik verrassend genoeg toegeven dat een schrijver die dat genre echt beheerst daar iets heel lezenswaardigs van kan maken.

Zeventiende-eeuwse heks

Ik weet werkelijk niet meer waar en hoe ik HEX (Nederland 2016) van Thomas Olde Heuvelt voor het eerst tegen kwam, maar ik werd in ieder geval erg nieuwsgierig toen ik las dat Stephen King en George R.R. Martin het boek aanprezen. Jemig! En het was al in meerdere talen vertaald. Wat ik wel een beetje vreemd vond, was dat in de Amerikaanse versie de hele setting veranderd was: van een dorpje bij Nijmegen naar een dorpje in New England. Typisch Amerikaans provincialisme, dacht ik, een boek moet voor die Amerikanen vooral niet te buitenlands aandoen. Denk maar aan Europese films waar Amerikaanse versies gemaakt worden. Maar in dit geval begon ik al vrij snel te snappen waarom de plot voor de Amerikanen naar hun eigen land was verhuisd.

zondag 26 maart 2017

Het eerste Oost-West conflict

Tom Holland, Persian Fire: The First World Empire
and the Battle for the West (GB 2005)
Nederlandse titel: Perzisch vuur
Geschiedenis, 448 pp.
28 februari 2017


Het zal ergens rond 1974 zijn geweest dat wij in de Griekse les geteisterd werden door de Anabasis van Xenophon, een Atheense soldaat en historicus van ergens voor Christus die iets van doen had gehad met Perzische oorlogen en daar een (in mijn ogen) oorverdovend saai boek over had geschreven. Het schijnt dat zijn Grieks relatief gemakkelijk te volgen was en daarom was het één van de eerste teksten die wij ter vertaling voorgelegd kregen. Ik heb het boek daarna zo snel mogelijk vergeten. In het weinige dat ik me er later nog van kon herinneren, ging het over de Grieks-Perzische oorlogen waarin onder meer de roemruchte slag bij Marathon plaats vond, maar dat bleek niet te kloppen. De Grieks-Perzische oorlogen waren eerder en het was niet Xenophon die daarover geschreven had, maar Herodotus. Over die oorlogen heeft Tom Holland een boek geschreven, en wat voor boek. Het leest eerder als de heet-van-de-naald artikelen van een oorlogsverslaggever dan als een duf geschiedenisboek. Heel andere koek dan Xenophon dus.

Nou ben ik op de een of andere manier niet zo van de veldslagen en dergelijke, dus het is een hele prestatie van Holland dat hij mij mee wist te krijgen. Maar het is niet alleen oorlog wat de klok slaat in dit boek. Een groot deel van dit boek gaat over het ontstaan van het Perzische wereldrijk en vervolgens over de Griekse stadsstaatjes die zich aan de periferie daarvan bevonden. Holland doet dat vlot en smakelijk en met humor, terwijl je tegelijkertijd een behoorlijk goed beeld krijgt van beide partijen.